Polska akademicka dietetyka klasyczna

POLSKA DIETETYKA AKADEMICKA opiera się głównie na dwóch publikacjach Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie:

„Normy Żywienia człowieka”,

„Tabele wartości odżywczej produktów spożywczych i potraw” oraz podręcznikach kierunkowych, jak:

„Praktyczny podręcznik Dietetyki” pod redakcją M. Jarosza,

„Dietetyka, żywienie zdrowego i chorego człowieka” H. Ciborowskiej oraz A Rudnickiej,

„Żywienie człowieka” J. Gawęckiego i L. Hryniewieckiego,

– i wielu, wielu innych poradnikach dotyczących żywienia. Wybór podręczników jest obecnie bardzo duży i w głównej mierze zależy od preferencji wykładowcy.

Gruntownie wykształcony polski dietetyk ma do dyspozycji pełen wachlarz wsparcia merytorycznego:

komu – pacjentowi zdrowemu, choremu, sportowcowi czy kobiecie w ciąży, w podejściu indywidualnym albo też grupowym,

czego –  białek, węglowodanów, tłuszczów, witamin, składników mineralnych, włókna, wody i elektrolitów,

ile – w gramach, procentach, na kilogram należnej masy ciała lub całkowitej.

W zanadrzu ma również:

tabele produktów zalecanych, przeciwwskazanych i tych zalecanych do spożycia w umiarkowanych ilościach,

przykłady jadłospisów z tzw. gramówkami oraz

uwagi dotyczące przygotowywania posiłków.

Wystarczy już tylko zebrać odpowiednią wiedzę na temat zdrowia i preferencji żywieniowych osoby zainteresowanej, dopasować odpowiednie cyfry i można rozpocząć czysto matematyczne bilansowanie jadłospisu. Wydaje się to prostym procesem, jednak w rzeczywistości jest bardzo czasochłonnym i wymagającym dużego skupienia zadaniem, tym bardziej, że większość pacjentów zgłaszających się do poradni choruje jednocześnie na kilka chorób, w których zalecenia żywieniowe są skrajnie odmienne i wzajemnie się wykluczają, a nieodpowiednią podażą składników odżywczych można uzyskać pogorszenie stanu zdrowia, zamiast jego poprawy … .

Zalecenia dietetyki konwencjonalnej są najczęściej wybieranym przez pacjentów i dietetyków sposobem żywienia.

Tendencja ta wynika z zaufania do ludzi nauki, lekarzy i farmaceutów oraz pośrednio ze stosunkowo dużych nakładów finansowych wspierających badania klasycznego podejścia do żywienia, w odróżnieniu od znikomych nakładów finansujących metody alternatywne, co jednoznacznie przekłada się na dostępność informacji w różnych mediach. Konwencjonalna dietetyka jest również kierunkiem dominującym w innych krajach europejskich. Podczas procesu nauczania dietetyków, dietom niekonwencjonalnym poświęca się niewiele uwagi, a jeżeli już, to w kontekście raczej negatywnego wpływu na zdrowie człowieka. Czy słusznie?

RODZAJE DIET KONWENCJONALNYCH

DIETA PODSTAWOWA – racjonalny sposób żywienia ludzi zdrowych, pokrywa zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki odżywcze i energię, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, utrzymania należnej masy ciała i zachowania zdrowia.

DIETA BOGATORESZTKOWA – stosowana jest w atonicznych zaparciach nawykowych oraz dyspepsjach czynnościowych jelit. Jej celem jest pobudzenie motoryki jelit oraz uregulowanie ich pracy bez stosowania środków farmakologicznych.

DIETA ŁATWO STRAWNA – jest wskazana:

  • w ostrych chorobach gorączkowych – zapaleniu płuc, anginie, grypie,
  • w chorobach przewodu pokarmowego – w pierwszym okresie po usunięciu pęcherzyka żółciowego, po wirusowym zapaleniu wątroby, w dyskinezie dróg żółciowych, przewlekłych stanach zapalnych żołądka, jelit, pęcherzyka żółciowego i wątroby, po usunięciu części żołądka, w kamicy żółciowej, marskości wątroby, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, nowotworach,
  • w chorobach układu krążenia – niewydolności krążenia, w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym,
  • w wyrównanych chorobach nerek i dróg moczowych,
  • w ostrych i przewlekłych chorobach płuc,
  • podczas występowania chorób wymagających leżenia w łóżku i w okresie rekonwalescencji po ciężkich chorobach i zabiegach operacyjnych,
  • zalecana jest też małym dzieciom oraz osobom w podeszłym wieku.

DIETA ŁATWO STRAWNA Z OGRANICZENIEM TŁUSZCZU – stosowana jest w celu ochrony wątroby, trzustki i pęcherzyka żółciowego, poprzez zmniejszenie ich aktywności wydzielniczej. Wskazana w przewlekłym zapaleniu oraz kamicy pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, chorobach miąższu wątroby – przewlekłym zapaleniu, marskości, w przewlekłym zapaleniu trzustki oraz wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, podczas zaostrzenia objawów.

DIETA ŁATWO STRAWNA Z OGRANICZENIEM SUBSTANCJI POBUDZAJĄCYCH WYDZIELANIE SOKU ŻOŁĄDKOWEGO – ma zastosowanie w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, przewlekłym, nadkwaśnym nieżycie żołądka, refluksie żołądkowo-przełykowym oraz dyspepsjach czynnościowych żołądka.

DIETA ŁATWO STRAWNA NISKOBIAŁKOWA – zalecana jest w chorobach nerek i wątroby, przebiegających z ich niewydolnością.

DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA – ma zastosowanie dla osób „wyniszczonych”, w chorobach nowotworowych, rozległych oparzeniach, zranieniach, w chorobach przebiegających z gorączką oraz dla rekonwalescentów po przebytych chorobach.

DIETA UBOGOENERGETYCZNA – zalecana podczas redukcji masy ciała u osób z nadwagą i otyłością.

DIETA O KONTROLOWANEJ ZAWARTOŚCI KWASÓW TŁUSZCZOWYCH – do stosowania w miażdżycy, w hiperlipidemii (hipercholesterolemii, hipertriglicerydemii, hiperlipidemii mieszanej) oraz w profilaktyce niedokrwiennej choroby serca.

DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW – stosowana jest w różnych typach cukrzycy i innych zaburzeniach gospodarki węglowodanowej, jak insulinooporność.

DIETA KLEIKOWA – stosowana w ostrych stanach chorobowych przewodu pokarmowego, wątroby, trzustki, pęcherzyka żółciowego, nerek, w chorobach zakaźnych i stanach pooperacyjnych.

DIETA PAPKOWATA – zalecana w przypadku utrudnionego gryzienia i połykania, po niektórych zabiegach chirurgicznych oraz w chorobach jamy ustnej i przełyku – zapaleniu, nowotworze, zwężeniu przełyku, żylakach przełyku.

DIETA PŁYNNA – stosowana najczęściej u pacjentów, u których występują wymioty, nudności i biegunka.

DIETA PŁYNNA WZMOCNIONA – zalecana do żywienia chorych nieprzytomnych (podawana przez zgłębnik) oraz w chorobach jamy ustnej i przełyku.

DIETA DO ŻYWIENIA PRZEZ ZGŁĘBNIK LUB PRZETOKĘ – ma zastosowanie u chorych nieprzytomnych lub z zaburzeniami połykania występujących na tle neurologicznym, w niektórych chorobach jamy ustnej, po urazach i oparzeniach części twarzowej czaszki oraz jamy ustnej, przełyku i żołądka, w nowotworach przełyku i żołądka lub niedrożności górnej części przewodu pokarmowego.

Aktualnie obowiązująca Piramida Zdrowego  Żywienia i Aktywności Fizycznej